Qaammatip suliffeqarfia: Asiaq – minguinnerusumik ineriartornissamut tunngaviliisoq

Asiaq ukiuni qulikkaani pingasuni kingullerni Kalaallit Nunaata ineriartorneranut pingaarutilittut inissisimavoq, tassanilu paasissutissat atorlugit nunap assinganik, geodatanik, ilisimatusarnernik, teknikkitigut misissueqqaarnernik siunnersuinerlu ingerlanneqartarpoq. Suliffeqarfik Grønlands Tekniske Organisation (GTO)-mit tunngaveqartoq 1990-imi pilersinneqarpoq. Asiami sulisut nunap assinginut, geodatanut, silaannaap pissusaannut, imernut, serminut, nunanik uuttortaanernut assigisaannullu immikkut ilisimasaqartuupput. Sulisullu suliarisartagaat Asiap suliarisartagaannut immikkuullarilluinnartunut iluaqutaapput.

Asiami ilisimasanut toqqortiveqarpoq, paasissutissallu kingumut 1950 tikillugu pigineqarput. Ullumikkut suliffeqarfimmi teknologi nutaaliaasoq atorneqarpoq, ilaatigut nunap assinginik suliaqarnermi dronit atorneqartarput, imernullu silaannaallu pissusaanut paasissutissat pissarsiarinissaannut uuttuiviit immikkut suliarineqarsimasut atorneqartarlutik.

Asiaq geodatat tutsuiginartut tunniussinnaaneratigut siunnersuisarninilu tunngavigalugit Kalaallit Nunaata ineriartorneranut pingaaruteqartorujussuuvoq, suliarineqartullu ilaatigut illoqarfimmi pilersaarusiornermi, upalungaarsimanermi, aatsitassarsiornermi minguinnerusumillu ingerlatsinissami aalajangiinissamut tunngavigineqartarput. Suliffeqarfimmi pingaarnertut suliassaqarfiit ilagaat imeqarnermut tunngasut. Asiaq tassa misissueqqaarnernik suliaqartarpoq, paasissutissat katersorneqartarput suliarineqartarlutillu, taakkualu erngup nukinganik nukissiorsinnaanermut periarfissamik nalilersuinermut pingaaruteqartorujussuupput. Suliniummik aallartitsinissamut aalajangiinissaq eqqarsaatigalugu ilisimasaqarnerulernissamut, nalorninaatit navianaatillu annikillisarnissaannut misissueqqaarnerit pingaaruteqarput.

Taakkua saniatigut Asiap akisussaaffigaa tunngaviusumik nuna tamakkerlugu, inoqarfinni tamani, nunap assinga tekniskiusup drone atorlugu assiliinikkut nutarterneqartarnissaa. Nunap assingi pingaaruteqartorujussuupput, soorlu sumiissusersiornermut, illoqarfimmi pilersaarusiornissamut, upalungaarsimanermut attaveqaasersuutinillu ineriartortitsinermut.

Kalaallit Nunaanni avatangiisini imaannaanngitsuni Asiap sulinera peqqutaalluni, pilersaarusiornermut ataqatigiissaarinermullu tunngatillugu piumasaqaatit annertupput. Silap pissusai sumiiffillu tikikkuminaanneri peqqutaallutik kiisalu uuttortaaviit inissisimaffii peqqutaallutik nalinginnaasunik unammilligassaqarpoq. Taakkuami Asiami isiginiarneqartarput. Pisortaanerup, Mette Skarregaard Pedersenip, misigisimasai aallaavigalugit Asiami sulisut misissuiartorneq nuannarisarivaat, suliffeqarfillu nutaanik sulisussarsiornermini malugisarsimavaa sumiiffinni misissuineq qarasaasiallu saavani immikkuullarissunillu suliaqarneq soqutiginartorujussuusut.

Asiaq isumaqarpoq siunissami silasorissuutitaq maskiinanillu atuineq pitsaassutsimik qulakkeerinninnermi paasissutissanillu misissuinermi pingaarutilittut inissisimajumaartut. Suliffeqarfimmi ingeniør AI-mut immikkut ilisimasalik sulisoralugu, suliffeqarfik 2025-mi misiliutigalugu suliniummik pilersaarusiortoqarpoq, tassanilu teknoligiit nutaat immikkut ilisimasallit sulinerminni qanoq atorsinnaaneraat misissorneqassaaq.

Asiami anguniarneqartut pingaarnersaasa ilagaat silaannarmut imermullu tunngatillugu paasissutissat tamanut saqqummiunneqarsinnaalernissaannut aningaasaliisussanik ujartuineq, taamaaliornikkut aningaasaqarnikkut inuiaqatigiittullu iluaqutigisinnaasatsinnik periarfissiisoqassaaq paasissutissallu silaannaap pissusaannik ilisimatusarnermi atorneqarsinnaalissallutik. Asiami ilisimatusarnerup iluani suliat ingerlaavartumik annertusarneqartarput, aammalu ilisimasat pisortaqarfinnut, namminersortunut innuttaasunullu iluaqutaasussanngorlugit Kalaallit Nunaannut naleqqussarneqartarlutik.

Kalaallit Nunaata ineriartorneranut Asiaq qitiusumik inissisimavoq, nunatsinni nunanilu tamalaani ilisimatusarfiit, pisortaqarfiit suliffeqarfiillu qanimut suleqatigineqarput. Namminersorlutik Oqartussat portaliata, NunaGIS, akisussaaffigineqarnera ukiup nutaanngornerani Asiamut nuunneqarpoq. 2025-p ingerlanerani Asiami portali nutarsarneqassaaq, taamaalilluni namminersortut pisortaqarfiillu pisariinnerusumik geodatat pisariaqartitatik pissarsiarisinnaalissavaat

Asiami sulinermi avatangiisit, sulisullu suliat iluini inuttullu ineriartornissaat pingaartinneqarput. Pisortaanerup oqaasia malillugu, sulisut naammagisimaarnerinik aallussineq, Asiap pingaarutilittut nutaaliortutullu, ukiorpassuarnilu tulliuttuni Kalaallit Nunaata ineriartorneranut pitsaasumik kinguneqartitserusuttutut ingerlatsinissaanut qulakkeerinnittuupput.